Huyết áp cao và thấp khi mang thai có ảnh hưởng gì?

Kể cả đang trong thai kỳ hay những giai đoạn khác của đời người, tăng huyết áp là một vấn đề lớn đòi hỏi phương pháp quản lý toàn diện cơ thể. Huyết áp thấp dù đang trong thời kỳ mang thai hay trong trường hợp khác, sẽ ít có khả năng đáng lo ngại nhưng vẫn phải được theo dõi.

Cho dù tình trạng huyết áp của bạn đã có từ trước khi mang thai hay bắt đầu trong thai kỳ (thai nghén), bác sĩ sẽ kiểm tra sức khỏe và đưa ra cách giải quyết tốt nhất để giữ an toàn cho bạn và thai nhi đang lớn. 

Huyết áp cao và thấp có thể xảy ra trong thai kỳ vì nhiều lý do, đôi khi là một biến chứng của thai kỳ và những lần khác là do tình trạng bệnh từ trước. Khi huyết áp cao phát triển sau 20 tuần tuổi thai, nó được gọi là huyết áp cao thai kỳ hoặc tăng huyết áp.

Bất kể nguyên nhân là gì bác sĩ sẽ theo dõi chặt chẽ huyết áp của bạn trong suốt thai kỳ và điều trị tình trạng cụ thể của bạn khi cần thiết. Dưới đây chúng ta cùng tìm hiểu những nguyên nhân điển hình gây ra huyết áp cao và thấp trong thai kỳ, bao gồm tiền sản giật, một tình trạng huyết áp cao nghiêm trọng. Chúng ta cũng sẽ xem xét các yếu tố nguy cơ, các triệu chứng, các lựa chọn điều trị và các chiến lược đối phó.

Huyết áp cao và thấp khi mang thai có ảnh hưởng gì?
Huyết áp cao và thấp khi mang thai có ảnh hưởng gì?

Huyết áp cao

Huyết áp cao khi mang thai
Huyết áp cao khi mang thai

Cao huyết áp trong thai kỳ là một biến chứng nghiêm trọng mà bác sĩ sẽ theo dõi ở mỗi lần khám tiền sản. Trong thai kỳ, cả huyết áp cao thai kỳ và cao huyết áp mãn tính (huyết áp tăng cao trước 20 tuần tuổi thai) đều có nguy cơ phát triển thành tiền sản giật. Tất cả các loại huyết áp cao có thể có chung các triệu chứng, bao gồm:

  • Chóng mặt
  • Nhức đầu
  • Lâng lâng
  • Cảm giác đập mạnh ở đầu hoặc ngực

Những lần khác, không có triệu chứng đáng chú ý nào khác ngoài chỉ số đọc cao, đó là lý do tại sao điều quan trọng là bạn phải đi khám tiền sản thường xuyên, nơi mà huyết áp của bạn sẽ được kiểm tra định kỳ. Sự xuất hiện của huyết áp cao hoặc huyết áp tăng đột ngột có thể gây nguy hiểm cho cả mẹ và bé.

Tiền sản giật

Huyết áp cao khi mang thai thường liên quan đến chứng tiền sản giật, đây là một biến chứng thai kỳ nghiêm trọng gây tăng huyết áp. Nó cũng có thể gây tổn thương cho các hệ thống cơ quan khác, bao gồm cả gan và thận.

Điều tách biệt tiền sản giật với huyết áp cao thông thường là thực tế nó chỉ xảy ra trong thời kỳ mang thai và những phụ nữ có mức huyết áp bình thường khác có thể được chẩn đoán với tình trạng này. Ngoài ra, cũng giống như huyết áp cao thai kỳ, nó thường biến mất sau thời kỳ hậu sản.

Tiền sản giật thường xảy ra sau 20 tuần của thai kỳ. Nếu không được điều trị, nó có thể dẫn đến các biến chứng nghiêm trọng bao gồm thai chết lưu, sinh non và thậm chí tử vong cho người mẹ.

Các yếu tố rủi ro

Các yếu tố nguy cơ làm tăng tỷ lệ phát triển TSG trong thai kỳ bao gồm bất kỳ yếu tố nào sau đây:

  • Đó là lần mang thai đầu tiên của bạn
  • Bạn đã bị tiền sản giật trong lần mang thai trước
  • Bạn bị tăng huyết áp mãn tính trước tuần 20
  • Bạn là người da đen
  • Bạn đang mang nhiều bào thai
  • Bạn bị béo phì
  • Bạn có một số tình trạng sức khỏe, bao gồm bệnh tiểu đường loại 1 hoặc loại 2, bệnh lupus và bệnh thận mãn tính
  • Bạn đã mang thai bằng phương pháp thụ tinh trong ống nghiệm (IVF), người hiến trứng hoặc thụ tinh của người hiến tặng
  • Bạn trên 40 tuổi

Các triệu chứng

Ngoài việc phát triển huyết áp cao sau tuần 20, một số dấu hiệu phổ biến hơn của tiền sản giật bao gồm:

  • Đau bụng, thường ở bên phải của bụng
  • Nhìn mờ, mất thị lực tạm thời hoặc nhạy cảm với ánh sáng 
  • Giảm lượng nước tiểu
  • Khó thở
  • Protein dư thừa trong nước tiểu
  • Đau đầu dữ dội, thường xuyên hơn bình thường và / hoặc không biến mất
  • Buồn nôn hoặc nôn mửa
  • Tăng cân đột ngột
  • Sưng mặt và tay

Một số phụ nữ không gặp phải bất kỳ triệu chứng đáng chú ý nào của tiền sản giật (hoặc tăng huyết áp thai kỳ), nên việc khám thai thường xuyên càng quan trọng hơn để đảm bảo mọi thay đổi về huyết áp đều được theo dõi trong suốt thai kỳ.

Ngoài ra, hiếm gặp là một số phụ nữ phát triển chứng tiền sản giật sau khi sinh, thường trong vòng 48 giờ, nhưng nó có thể xảy ra trong vòng sáu tuần sau khi sinh con. Đây được gọi là chứng tiền sản giật sau sinh. Nó có chung các triệu chứng của tiền sản giật và được điều trị bằng các biện pháp tương tự.

Tăng huyết áp mãn tính

Huyết áp cao trước khi mang thai hoặc xảy ra trước 20 tuần thường được gọi là cao huyết áp mãn tính. Trong trường hợp tăng huyết áp thai kỳ hoặc mãn tính, bác sĩ có thể sẽ đánh giá các chỉ số của bạn để xác định giai đoạn tăng huyết áp. Theo Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ, có năm loại huyết áp, bao gồm ba giai đoạn của tăng huyết áp: 

  • Bình thường : Mức tâm thu dưới 120 mmHg VÀ mức tâm trương dưới 80 mmHg
  • Tăng cao : Mức tâm thu dao động từ 120 đến 129 mmHg VÀ mức tâm trương dưới 80 mmHg
  • Tăng huyết áp giai đoạn 1 : Mức tâm thu dao động từ 130 đến 139 mmHg VÀ / HOẶC mức tâm trương ở 80 đến 89 mmHg
  • Tăng huyết áp giai đoạn 2 : Mức tâm thu 140 mmHg trở lên VÀ / OR mức tâm trương 90 mmHg hoặc cao hơn
  • Khủng hoảng tăng huyết áp giai đoạn 3 (tham khảo ý kiến ​​bác sĩ của bạn ngay lập tức): Mức tâm thu cao hơn 180 mmHg VÀ / HOẶC mức tâm trương trên 120 mmHg

Tại mỗi lần khám trước khi sinh bác sĩ sẽ đo huyết áp của bạn và ghi chú lại để so sánh với các kết quả trước đó. Nếu bạn đang ở giai đoạn 3, bạn sẽ cần được chăm sóc ngay lập tức. Tăng huyết áp giai đoạn 3 không được kiểm soát có thể gây ra cơn tăng huyết áp, có thể gây ra các biến chứng nghiêm trọng bao gồm suy nội tạng, đau tim và đột quỵ.

Nếu bạn thuộc một trong các nhóm tăng huyết áp khác (giai đoạn 1 hoặc 2) hoặc bị tăng huyết áp, bạn có thể được yêu cầu theo dõi huyết áp tại nhà hoặc đến văn phòng để đo huyết áp thường xuyên hơn. Đây cũng sẽ là trường hợp của những người được chẩn đoán mắc chứng tiền sản giật.

Các biến chứng cao huyết áp

Có một số biến chứng tiềm ẩn phải lưu ý và cần bác sĩ đưa ra một kế hoạch để kiểm soát các triệu chứng của bạn. Ngoài ra, phụ nữ bị tăng huyết áp mãn tính hoặc thai kỳ có nguy cơ phát triển chứng tiền sản giật trong tam cá nguyệt thứ hai hoặc thứ ba của họ.

Về mặt sinh lý, tác dụng của progesterone thường làm giảm huyết áp trong ba tháng đầu và ba tháng cuối của thai kỳ, và huyết áp sẽ trở lại mức trước khi mang thai trong quý thứ ba. Sau đây là một số biến chứng phổ biến hơn liên quan đến huyết áp cao trong thai kỳ:

  • 20% đến 30% nguy cơ phát triển chứng tiền sản giật chồng chất, nếu bạn bị tăng huyết áp trước khi mang thai
  • Tăng nguy cơ sinh non
  • Tăng nguy cơ mắc các vấn đề về tăng trưởng của thai nhi, có thể dẫn đến sinh con nhẹ cân
  • Phụ nữ có các vấn đề về thận cơ bản có nguy cơ cao bị biến chứng huyết áp trong thai kỳ 

Điều trị cao huyết áp

Tương tự như các phương pháp điều trị tăng huyết áp ở bệnh nhân không mang thai, phụ nữ bị cao huyết áp trước khi mang thai có thể kiểm soát các triệu chứng tăng huyết áp thông qua thuốc và điều chỉnh lối sống. Đây cũng là những phương pháp điều trị được sử dụng với chứng tiền sản giật.

Tiến sĩ Atlas cho biết hầu hết các bà mẹ bị cao huyết áp thường sẽ được điều trị bằng thuốc để giảm huyết áp. Ông giải thích: “Chúng tôi sử dụng Labetalol và Nifedipine thường xuyên cho bệnh nhân vì chúng thường được chứng minh là an toàn trong thai kỳ. Ngoài thuốc, điều trị huyết áp cao khi mang thai bao gồm:

  • Chế độ ăn uống lành mạnh giàu trái cây, rau, protein nạc và carbohydrate phức hợp
  • Hạn chế muối
  • Tập thể dục thường xuyên
  • Nếu thừa cân phải hạn chế tăng cân
  • Quản lý mức độ căng thẳng
  • Tránh rượu
  • Bỏ hút thuốc

Nếu huyết áp tăng vọt quá cao và không đáp ứng với thuốc hay việc điều chỉnh lối sống, các phương pháp điều trị có thể khác bao gồm nghỉ ngơi tại giường và khởi phát chuyển dạ. Riêng với TSG, nếu áp lực của người phụ nữ quá cao và thai nhi có thể sống được (đặc biệt là khi gần đủ tháng), thì việc gây chuyển dạ sẽ được xem xét.

Huyết áp thấp

Huyết áp thấp khi mang thai
Huyết áp thấp khi mang thai

Trên thực tế, thường có giai đoạn huyết áp thấp khi mang thai, đặc biệt là trong 24 tuần đầu tiên, nói chung, huyết áp thấp không phải là vấn đề đáng lo ngại trừ khi có các triệu chứng kèm theo. Khi huyết áp tâm thu ≤ 90mmHg và/hoặc huyết áp tâm trương ≤ 60mmHg, chẳng hạn như 85/50, 90/50, 100/60, 100/70…  kèm các triệu chứng đau đầu, hoa mắt, chóng mặt… thì được chẩn đoán là bệnh huyết áp thấp và cần điều trị. 

Biến chứng huyết áp thấp

Mặc dù nhiều phụ nữ bị huyết áp thấp trước và trong khi mang thai không có bất kỳ vấn đề nào nhưng có một số biến chứng cần lưu ý. Một số triệu chứng của huyết áp thấp bao gồm:

  • Nhìn mờ
  • Da lạnh, sần sùi, nhợt nhạt
  • Mất nước và khát bất thường
  • Phiền muộn
  • Chóng mặt hoặc choáng váng
  • Mệt mỏi
  • Thiếu tập trung
  • Buồn nôn
  • Thở nhanh hoặc nông

Một trong những biến chứng đáng lo ngại nhất là chóng mặt vì nó có thể dẫn đến ngất xỉu, ngã và chấn thương. Ngoài ra, nghiên cứu đã chỉ ra mối liên hệ giữa huyết áp thấp và gia tăng các triệu chứng ốm nghén.

Điều trị huyết áp thấp

Mục tiêu chính trong điều trị huyết áp thấp khi mang thai là giảm triệu chứng, đặc biệt nếu bạn đang bị chóng mặt và ngất xỉu. Phần lớn, nhiều người có thể kiểm soát các triệu chứng của huyết áp thấp bằng cách thay đổi lối sống, chẳng hạn như: 

  • Giữ đủ nước 
  • Tiêu thụ đủ calo để hỗ trợ bạn và thai nhi
  • Tránh đứng trong thời gian dài
  • Di chuyển chậm từ tư thế nằm ngửa hoặc nằm sấp sang tư thế đứng

Huyết áp có xu hướng thấp hơn khi một người nghỉ ngơi và có thể khiến máu tụ ở chân, vì vậy điều quan trọng là phải di chuyển vị trí hoặc đứng dậy từ tư thế ngồi hoặc ngả lưng từ từ để tránh khởi phát các triệu chứng, chẳng hạn như chóng mặt hoặc ngất xỉu .

Nếu một bạn đang sử dụng một loại thuốc có thể gây ra huyết áp thấp, chúng tôi khuyên bạn nên ngừng sử dụng thuốc. Giống như huyết áp cao, điều trị huyết áp thấp bằng thuốc khi mang thai chỉ được khuyến cáo khi thực sự cần thiết — và chỉ với những loại thuốc được biết là an toàn trong thai kỳ.

Một lời khuyên nhỏ

Nếu bạn có huyết áp thấp hoặc cao trước khi mang thai, bạn luôn nên gặp bác sĩ để thảo luận về bất kỳ biến chứng hoặc quan tâm bạn có thể có liên quan đến thụ thai và mang thai. Đây cũng là thời điểm tốt nhất để tạo một kế hoạch giúp kiểm soát các triệu chứng khi bạn mang thai, nhằm giữ an toàn cho cả bạn và con bạn.