Con đường truyền bệnh của sán dây là

Sán dây lợn (Taenia solium) là loại sán dây phổ biến trong cộng đồng, bệnh có tỷ lệ cao ở các vùng có liên quan tới phong tục tập quán nuôi lợn thả rông, đồng thời có thói quen ăn các món ăn chế biến từ thịt lợn chưa được nấu chín (nem thính, nem chua, nem chạo, tiết canh,…) Để biết thêm thông tin về loại ký sinh trùng gây bệnh này, xin mời bạn đọc tham khảo một số thông tin dưới đây.

1. Khái quát về sán dây lợn

Sán dây lợn (Taenia solium) thuộc giống (chi) Taenia, họ sán dây Taeniidae. Người là vật chủ chính duy nhất của loài này.

– Hình thể:

+ Hình dẹt, màu trắng đục hoặc hơi vàng, hình sợi dây, dài khoảng 4 – 8 m, có khoảng 900 đốt.

+ Cấu trúc gồm 3 phần:

  • Đầu hình cầu như đầu đinh ghim, kích thước 1- 2 mm, có 4 giác bám.

  • Cổ dài 5 mm, là nơi sinh ra đốt non, ranh giới không rõ ràng với đầu.

  • Thân: từ cố sán dây phát triển dài ra thành thân, thân gồm các đốt sán non và đốt sán già.Trong đốt sán có cả bộ phận sinh dục đực và cái, đặc biệt đốt sán già chứa trứng sán. Đốt già rụng từng khúc 5 – 6 đốt, theo phân ra ngoài, không di động. Mỗi đốt chứa từ 50.000 – 80.000 trứng.

Hình 1: Hình ảnh sán dây lợn (Taenia solium)

+ Trứng sán: Hình cầu, kích thước 20 – 50 micromet, có vỏ rất dày, màu nâu sẫm, nhân có 6 vết móc.

Hình 2: Hình ảnh trứng sán dây lợn

2. Chu kỳ phát triển của sán dây lợn

– Đường lây chủ yếu qua đường ăn uống, do ăn phải thịt lợn có chứa nang ấu trùng (lợn gạo) chưa được nấu chín gây nên bệnh sán dây lợn.

Ngoài ra, nếu ăn phải trứng sán dây lợn có trong rau, hoa quả tươi, nước uống có thể mắc bệnh ấu trùng sán dây lợn, hay còn gọi là bệnh người gạo. Trong một số trường hợp, có thể bị mắc bệnh người gạo do đốt sán già trào ngược lên dạ dày theo phản xạ của nhu động ruột, tại dạ dày, đốt già giải phóng trứng và cơ chế như là ăn phải trứng sán.

– Diễn biến chu kỳ:

+ Sán sinh sản bằng cách rụng đốt, đốt già rụng ra khỏi thân sán rồi theo phân ra ngoài. Đốt già ra ngoài môi trường bị thối rữa, giải phóng trứng.

+ Lợn ăn phải trứng sán hoặc đốt sán, đốt sán vào dạ dày dưới tác dụng cơ học giải phóng trúng, trứng tiếp tục nở thành ấu trùng. Ấu trùng chui qua thành ống tiêu hóa vào máu và tới các cơ vân tạo kén ở đó, được gọi là lợn gạo.

+ Người ăn phải lợn gạo có chứa ấu trùng chưa được nấu chín sẽ bị nhiễm bệnh.

+ Ấu trùng vào ruột người, nở thành con sán dây trưởng thành. Sán lớn bằng cách nảy chồi, dinh dưỡng bằng cách thẩm thấu chất dinh dưỡng ở trong ruột, sinh đốt mới từ cổ, ký sinh ở ruột non nhưng đoạn cuối xuống rận ruột già, sinh sản bằng rụng đốt.

+ Trong một số trường hợp, người ăn phải trứng sán dây lợn sẽ bị bệnh người gạo. Hoặc có thể mắc do đốt sán già ở ruột trào ngược lên dạ dày, tại dạ dày trứng được giải phóng. Trứng xuống ruột nở thành ấu trùng, ấu trùng chui qua thành ruột vào máu rồi tới cơ vân, não, mắt để ký sinh.

Xem thêm  Vở bài tập toán lớp 4 trang 96 tập 1

Hình 3: Chu kỳ phát triển của sán dây lợn (Taenia solium)

3. Các phương pháp xét nghiệm chẩn đoán bệnh gây nên do sán dây lợn

3.1. Xét nghiệm chẩn đoán xác định bệnh sán dây lợn trưởng thành

3.1.1. Xét nghiệm phân trực tiếp tìm trứng sán dây lợn

Đây là kỹ thuật xét nghiệm phân trực tiếp đơn giản, nhanh, không đòi hỏi các dụng cụ, hóa chất phức tạp.

– Cách làm: Trên 1 phiến kính khô, sạch nhỏ 1 giọt nước muối sinh lý và 1 giọt dung dịch Lugol kép. Dùng que xét nghiệm lấy 1 lượng vừa bằng đầu que (khoảng 10 – 15 mg phân) hòa vào giọt nước muối sinh lý, khuấy đều. Sau đó lấy thêm phân lần thứ 2 rồi hòa vào giọt dung dịch Lugol kép và khuấy đều. Đậy lá kính vào mỗi giọt và tiến hành soi trên kính hiển vi quang học để tìm trứng sán.

Độ nhạy của xét nghiệm khoảng 30 – 50%. Cần xét nghiệm trên ít nhất 3 mẫu phân vào 3 ngày liên tiếp để tăng khả năng phát hiện ra đốt sán hay trứng sán.

Hình 4: Hình ảnh kỹ thuật viên đang tìm trứng sán dây lợn trên kính hiển vi

3.1.2. Xét nghiệm phân trực tiếp tìm đốt sán dây lợn

Đốt sán rụng theo phân ra ngoài, đặc điểm đốt sán là những đoạn nhỏ bẹt, trắng như xơ mít, đầu bằng, bệnh nhân có thể tự quan sát được. Khi đó, cần thu thập lại ngay và gửi về Phòng xét nghiệm để có thể chẩn đoán chính xác và đưa ra phác đồ điều trị.

3.2. Xét nghiệm chẩn đoán xác định bệnh bệnh ấu trùng sán dây lợn

Tùy theo vị trí ký sinh của ấu trùng mà có phương pháp chẩn đoán khác nhau: – Thể ấu trùng ký sinh ở cơ/ dưới da: Sinh thiết các nốt dưới da hoặc trong cơ để tìm đầu sán.

Hình 5: Hình ảnh ấu trùng sán dây lợn ký sinh ở cơ

– Thể ấu trùng ký sinh ở mắt: Trường hợp có triệu chứng nhức sau nhãn cầu, tăng nhãn áp, giảm thị lực nếu nghi ngờ sán cần soi đáy mắt để xác định bệnh.

– Thể ấu trùng ký sinh ở não hoặc cơ quan khác: + Chụp cắt lớp vi tính CT.scan có thể phát hiện hình ảnh đầu sán. Chụp cộng hưởng từ MRI khi chụp CT.scan khó phát hiện.

+ Dùng kỹ thuật chẩn đoán huyết thanh học (ELISA) để phát hiện Kháng thể/ kháng nguyên trong máu/ nước não tủy

+ Xét nghiệm tổng phân tích tế bào máu/ dịch não tủy: Bạch cầu ái toan thường tăng cao từ 10 – 40% gặp trong giai đoạn cấp. Dấu hiệu này tuy không đặc hiệu nhưng rất có ích trong định hướng chẩn đoán.

3.3. Phương pháp huyết thanh học tìm kháng thể

– Xét nghiệm ELISA: Phát hiện kháng thể kháng Taenia solium trong huyết thanh/ huyết tương để đánh giá tình trạng đang nhiễm hoặc tái nhiễm của bệnh nhân.

– Mẫu bệnh phẩm: Máu tĩnh mạch thể tích 1.5 – 2mL.

– Bảo quản: Nhiệt độ phòng (15 – 25℃) ổn định trong 2 ngày, muốn bảo quản lâu hơn để nhiệt độ 2 – 8 ℃ /5 ngày.

4. Các biện pháp phòng bệnh gây nên do sán dây lợn

Để hạn chế tối đa tác động của sán dây lợn đối với sức khỏe thì cần thực hiện một số biện pháp phòng bệnh như sau:

– Quản lý nguồn chất thải của lợn và người an toàn sạch sẽ, khoa học, không sử dụng phân tươi để tưới cây hoa màu.

– Không để lợn thả rông.

– Phát hiện và điều trị sớm những người có bệnh.

– Rửa tay thường xuyên, đặc biệt là các thời điểm trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh.

Xem thêm  Top 20 cửa hàng has Quận Đồ Sơn Hải Phòng 2022

– Ăn chín, uống sôi.

Hình 6: Hình ảnh phòng ngừa bệnh gây nên do sán dây lợ

Với 24 năm kinh nghiệm hoạt động trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe cộng đồng, Bệnh viện Đa khoa MEDLATEC liên tiếp nhiều năm liền vinh dự được nhận Bằng khen, Cờ thi đua của Bộ Y tế, Ủy ban Nhân dân Thành phố.

Cùng với tiềm lực về cơ sở vật chất, trang thiết bị hiện đại, cùng đội ngũ các cán bộ y tế có chuyên môn cao, Trung tâm Xét nghiệm Bệnh viện Đa khoa MEDLATEC đã đạt tiêu chuẩn quốc tế ISO 15189:2012. Toàn bộ mẫu bệnh phẩm được lấy, vận chuyển, bảo quản và tiến hành xét nghiệm theo một quy trình nghiêm ngặt, đảm bảo kết quả xét nghiệm chính xác, thời gian xét nghiệm nhanh chóng, giá xét nghiệm được niêm yết, sẵn sàng làm hài lòng tất cả mọi khách hàng sử dụng dịch vụ.

Bệnh sán dây trưởng thành là bệnh truyền nhiễm do 2 loại sán dây chính gây nên, đó là sán dây lợn và sán dây bò. Đây là bệnh lý phổ biến ở hầu hết các nước trong khu vực châu Á, trong đó có Việt Nam. Bệnh gây ảnh hưởng nặng nề đến sức khỏe người bệnh và làm giảm chất lượng cuộc sống nên cần được chữa trị kịp thời.

Bệnh sán dây do một số loài sán dây trưởng thành gây nên, vì vậy chúng còn có tên gọi là bệnh sán dây trưởng thành. Bệnh gồm 3 tác nhân gây bệnh chính là Taenia Saginata, Taenia Solium và Taenia Asiatica. Sán dây trưởng thành có chiều dài rất lớn, có thể dao động trong khoảng 2 – 4m hoặc có khi lên đến 8 – 10m, cấu trúc gồm phần đầu hình cầu, phần cổ, và phần thân gồm rất nhiều đốt có chứa trứng sán bên trong nên những trứng sán này rất khó để tấn công vào chúng. Khác với ấu trùng của chúng thì sán dây trưởng thành thường ký sinh và gây bệnh trong ruột người, thời gian ủ bệnh của nó rơi vào 8 – 10 tuần.

Sau khi xâm nhập vào ruột non của ký chủ, sán dây trưởng thành với đốt sán có trứng bên trong khi già đi sẽ tự rụng vào theo đường phân ra ngoài. Sau đó, nếu ăn phải những thức ăn có trứng sán trong những đốt sán thải ra thì sẽ mắc bệnh. Bệnh sán dây phát triển ở hầu hết các nước thuộc khu vực châu Á trong đó có Việt Nam, đặc biệt ở những vùng có tập quán thả lợn rông hoặc môi trường sống chưa được vệ sinh sạch sẽ.

XEM THÊM: Sán dây bò trú ngụ trong nhiều món “khoái khẩu”

Bệnh sán dây thường xuất hiện với các triệu chứng rối loạn tiêu hóa rất nhẹ, không điển hình như đau bụng, cảm giác buồn nôn, ỉa chảy, táo bón… Rõ ràng hơn đó là bệnh nhân thường xuyên có sự khó chịu và bứt rứt do sán dây bò hay những đốt sáng trong hệ tiêu hóa vào bất cứ thời điểm nào trong ngày. Vì những triệu chứng lâm sàng không điển hình nên bệnh sán dây trưởng thành rất khó để phân biệt với những bệnh giun sán khác như bệnh giun đũa, bệnh giun tóc, bệnh giun móc…, Do vậy, để chẩn đoán chính xác bệnh thì cần thực hiện xét nghiệm tìm trứng giun trong phân của bệnh nhân theo 2 cách đó là xét nghiệm trực tiếp hoặc dựa vào phương pháp Kato.

Bệnh sán dây có thể gây ra các triệu chứng rối loạn tiêu hóa nhẹ như đau bụng

Nguyên tắc điều trị bệnh sán dây trưởng thành đó là:

  • Điều trị trong thời gian sớm nhất bằng thuốc đặc trị, uống đủ liều, không tự ý bỏ thuốc.
  • Điều trị hỗ trợ
  • Lưu ý những thuốc trị sán chống chỉ định với các đối tượng đặc biệt như phụ nữ mang thai, bệnh nhân đang điều trị bệnh lý cấp tính, bệnh nhân suy gan, suy thận, dị ứng thuốc.
Xem thêm  Hâm là gì Wikipedia

Điều trị cụ thể: Một số thuốc thường được dùng để trị bệnh sán dây đó là:

  • Praziquantel viên 600mg, liều 15 – 20 mg/kg uống 1 lần/ngày sau bữa ăn 1 tiếng
  • Niclosamide viên 500mg, liều 5 – 6 mg/kg, uống 1 lần/ngày sau bữa ăn 2 tiếng
  • Magie sulphat 30mg, uống nhiều nước

Những biện pháp phòng tránh bệnh sán dây được khuyến khích đó là:

  • Tuyên truyền cho người dân về những thông tin gây bệnh, đường lây truyền và tác hại của bệnh sán dây
  • Vệ sinh môi trường sống và cá nhân sạch sẽ
  • Không ăn thịt bò hay thịt lớn nếu chưa được nấu chín
  • Rau trước khi ăn phải rửa sạch dưới vòi nước đang chảy.
  • Xử lý phân hợp lý nếu có nuôi bò hay lợn
  • Phân biệt thực phẩm còn sống và thực phẩm đã nấu chín để không lây lan nguồn bệnh.
  • Giữ thức ăn ở nhiệt độ phù hợp, không tạo điều kiện thuận lợi cho trứng sán phát triển.

Không ăn thịt bò hay thịt lợn nếu chưa được nấu chín giúp phòng tránh bệnh sán dây

Bệnh sán dây trưởng thành tuy không có những triệu chứng đặc hiệu và nặng nề trên lâm sàng nhưng nếu không được điều trị sẽ gây ảnh hưởng nặng nề đến hệ tiêu hóa của người bệnh, đặc biệt là tình trạng rối loạn tiêu hóa kéo dài. Vì vậy, trong gia đình nếu phát hiện ai nhiễm sán dây thì cần đưa đến những trung tâm y tế có chuyên khoa Tiêu hóa để được thăm khám ngay, tránh lây truyền cho những thành viên còn lại.

Khoa Tiêu hóa của Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec luôn nhận được sự hài lòng và đánh giá cao của khách hàng bởi chất lượng điều trị, trang thiết bị y tế và dịch vụ chăm sóc bệnh nhân.

  • Trang thiết bị hiện đại hàng đầu Việt Nam: Máy nội soi tiêu hóa ống mềm độ phân giải cao giúp phát hiện ung thư ở giai đoạn sớm và các bệnh lý tiêu hóa chính xác. Robot phẫu thuật của Mỹ có độ chính xác cao, ít xâm lấn, thời gian hồi phục của bệnh nhân nhanh.
  • Đội ngũ bác sĩ có trình độ chuyên môn cao: Các bác sĩ được đào tạo bài bản tại các Trung tâm ngoại khoa hàng đầu của Việt Nam, Hàn Quốc, Singapore, Nhật Bản, có trình độ chuyên môn cao. Được tham gia các khóa đào tạo ngắn hạn tại nước ngoài, cập nhật các kỹ thuật, phác đồ điều trị mới nhất trên thế giới.
  • Chẩn đoán và điều trị bệnh tiêu hóa với kỹ thuật mới nhất: Phẫu thuật nội soi bằng robot với tỉ lệ thành công lên đến 95%. Nội soi tiêu hóa gây mê không đau, không khó chịu.
  • Chăm sóc người bệnh toàn diện: Là bệnh viện đầu tiên tại Việt Nam áp dụng chương trình phục hồi sớm sau phẫu thuật (ERAS), giúp rút ngắn thời gian nằm viện chỉ còn sau 3 – 5. Tỷ lệ biến chứng, chi phí của người bệnh giảm, đem lại nhiều lợi ích cho khách hàng.

Để khám và điều trị với các bác sĩ hàng đầu của khoa Tiêu hóa – Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec, Quý Khách vui lòng nhấn vào nút “Liên hệ” trên website, hoặc đăng ký khám trực tuyến.

Để được tư vấn trực tiếp, Quý Khách vui lòng bấm số 1900 232 389 (phím 0 để gọi Vinmec) hoặc đăng ký lịch khám tại viện TẠI ĐÂY. Nếu có nhu cầu tư vấn sức khỏe từ xa cùng bác sĩ Vinmec, quý khách đặt lịch tư vấn TẠI ĐÂY. Tải ứng dụng độc quyền MyVinmec để đặt lịch nhanh hơn, theo dõi lịch tiện lợi hơn

XEM THÊM:

Thuộc website Harveymomstudy.com

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.